Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO zirvesinin ‘başarıyla’ sona erdiğini belirterek Türkiye’nin savunma kapasitesini vurguladı.

Erdoğan, zirvenin sona ermesinin ardından düzenlediği basın toplantısında, “Ülkemizde 22 yıl içinde ikinci kez ve başkentimiz Ankara’da ilk kez ev sahipliği yaptığımız NATO zirvesini başarıyla tamamladık” dedi.

Toplantının Avrupa-Atlantik güvenliği için kritik bir anda gerçekleştiğini ve ittifak için kalıcı bir öneme sahip olacağını söyledi.

“Avrupa-Atlantik güvenliğinin sınandığı bir dönemde ev sahipliği yaptığımız bu tarihi zirve, ortak geleceğimizi şekillendirecek şekilde gerçekleştirildi,” dedi.

Erdoğan, Türkiye’nin onlarca yıldır bölgesel krizler ve terörizmle mücadele etmek zorunda kaldığını, ancak birçok Avrupa ülkesinin Soğuk Savaş sonrası dönemde elde ettiği “barış kazanımlarından” yararlanamadığını söyledi.

“Bazen yalnız bırakıldık ve haksızlığa uğradık. Bu nedenle, çoğu zaman kendi yeteneklerimize güvenmek zorunda kaldık,” dedi.

Söz konusu çabaların Türkiye’nin savunma harcamaları, askeri kapasite ve savunma sanayinin gücü açısından birçok NATO müttefikini geride bırakmasını sağladığını belirtti.

Erdoğan, “Bugün savunma harcamaları, askeri kapasiteler ve bunları destekleyen savunma sanayisi açısından birçok müttefikimizden çok ilerideyiz” dedi.

Cumhurbaşkanı, NATO liderlerinin geçen yıl Lahey’deki zirvede verilen taahhütlerin uygulanmasını gözden geçirdiğini ve Türkiye’nin ittifaka katkılarını daha da artırma planlarını teyit ettiğini sözlerine ekledi.

Türkiye’nin NATO’daki rolü

Erdoğan, Türkiye’nin NATO içindeki askeri rolünü vurgulayarak, ülkenin ittifakın ikinci büyük kara kuvvetine sahip olduğunu ve uzun zamandır NATO’nun güneydoğu kanadındaki güvenliğin temel taşı olarak hizmet verdiğini söyledi.

“Şu anda NATO’nun ikinci büyük kara ordusuna komuta ediyoruz. On yıllardır NATO’nun güneydoğu kanadının güvenliği büyük ölçüde ülkemize emanet edilmiştir,” dedi.

Türkiye’nin NATO operasyonlarına, misyonlarına ve ortak finansmanına en büyük katkıyı sağlayan ülkeler arasında yer aldığını belirten yetkili, NATO’nun Hava Polisliği misyonu kapsamında Türk F-16 savaş uçaklarının Ağustos ayından itibaren Estonya’ya konuşlandırılacağını da sözlerine ekledi.

Erdoğan ayrıca Ankara’nın Eylül 2026’ya kadar NATO liderliğindeki Kosova Gücü’ne (KFOR) komuta etmeye devam edeceğini ve 2028-2029 yıllarında NATO Tepki Gücü’nün komutasını üstleneceğini söyledi.

Erdoğan, Türkiye’nin savunma sanayisini vurgulayarak, ülkenin kendi savaş uçaklarını, tanklarını, savaş gemilerini ve hava savunma sistemlerini üretebilen az sayıdaki NATO üyesinden biri olduğunu söyledi.

Ankara’nın insansız hava araçları, deniz dronları ve savaş gemisi üretiminde küresel lider haline geldiğini ve aynı zamanda müttefik ülkelere savunma ürünleri tedarik ettiğini de sözlerine ekledi.

Erdoğan, AB’nin savunma girişimlerinin NATO’nun çabalarını tekrarlamak yerine tamamlaması gerektiğini yineledi.

“Avrupa Birliği’nin savunma girişimleri NATO’yu tamamlamalı ve gereksiz tekrarlardan kaçınmalıdır. Müttefiklerimizin ve AB liderliğinin dikkatini her fırsatta ve her platformda bu önemli noktaya çekiyorum,” dedi.

Erdoğan ayrıca NATO müttefikleri arasındaki savunma ticaretine yönelik kalan kısıtlamaların kaldırılması çağrısını yineledi.

“Müttefikler arasındaki savunma sanayi ticaretindeki bazı engeller azalmış olsa da, bunlar hâlâ mevcut. Bu kısıtlamalar en kısa sürede, koşulsuz olarak kaldırılmalıdır,” dedi.

‘Trump’ın F-35 savaş uçaklarına yönelik olumlu bir yaklaşımı var’

Erdoğan, ABD’li mevkidaşı Donald Trump’ın Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının teslimi konusunda “olumlu bir yaklaşım” sergilediğini ve Ankara’ya uygulanan ABD yaptırımlarının büyük ölçüde kaldırıldığını söyledi.

Türkiye Cumhurbaşkanı, Ankara’nın nihayetinde beşinci nesil savaş uçaklarını alacağına dair iyimser olduğunu söyledi.

Erdoğan, “Sayın Trump’ın F-35 meselesinde Türkiye’ye karşı olumlu bir yaklaşımı var. İnşallah F-35’ler Türkiye’ye teslim edildiğinde tüm dünya ‘Amerika sözünü tuttu’ diyecek” dedi.

2019’da, Trump’ın ilk döneminde, ABD, Rusya’nın S-400 füze savunma sistemini satın almasına itiraz ederek Türkiye’yi F-35 programından çıkardı ve Rus sisteminin savaş uçaklarını tehlikeye atacağını iddia etti.

Türkiye, iki sistem arasında bir çatışma olmadığını defalarca dile getirmiş ve konuyu incelemek üzere bir komisyon kurulmasını önermiştir. Ankara ayrıca F-35’lerle ilgili yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve askıya alınmasının kurallara aykırı olduğunu, bu uçakların sadece Türkiye’yi değil, NATO’yu da güçlendireceğini savunmuştur.

Erdoğan, ABD yaptırımlarıyla ilgili bir soruya yanıt olarak, Washington’ın artık Türkiye’ye karşı aktif olarak yaptırım uygulamadığını söyledi.

“Şu anda Amerika Birleşik Devletleri bize karşı herhangi bir yaptırım uygulamıyor. Büyük ölçüde yaptırımlar kaldırıldı,” dedi.

Erdoğan, aralarında Savunma Bakanı, Dışişleri Bakanı, Genelkurmay Başkanı ve Cumhurbaş Yardımcısının da bulunduğu üst düzey Türk yetkililerinin, kısıtlamaların artık uygulanmadığını bizzat bildiklerini sözlerine ekledi.

Ayrıca Trump ile olan iletişimini de övdü ve ABD başkanının kendisiyle iletişime geçildiğinde hızlı yanıt verdiğini söyledi.

Erdoğan, “Sayın Trump’a ulaşmamız gerektiğinde, 24 saat içinde bize geri dönüş yapıyor ve gerekli cevabı alıyoruz” dedi.

Türkiye Cumhurbaşkanı, genişleyen ekonomik bağların yanı sıra savunma işbirliğinin de Türk-ABD ilişkilerinin “temel direklerinden biri” olmaya devam edeceğini söyledi.

“Türkiye’nin ABD ile ekonomik ilişkilerini geliştirmesi kendi çıkarınadır ve Amerika da buna katılıyor,” diyen yetkili, ikili görüşmelerinde hem kendisinin hem de Trump’ın aynı görüşü paylaştığını sözlerine ekledi.

Erdoğan ayrıca Türkiye’nin özellikle insansız hava aracı sektörü olmak üzere büyüyen savunma sanayisine de dikkat çekti.

Sektörün başarısına örnek olarak Türk savunma sanayi şirketi Baykar’ı gösterdi.

Erdoğan, “Baykar önemli bir adım atıyor ve bu süreç devam ediyor. Dünyanın dört bir yanından çok ciddi siparişler alıyorlar ve almaya devam ediyorlar. Bu da insansız hava araçlarımızın ve silahlı dronlarımızın küresel çapta kabul gördüğünü gösteriyor,” dedi.

‘Bizi izlemeye devam edin’

Erdoğan ayrıca, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis’in Türkiye’ye olası F-35 savaş uçağı satışıyla ilgili eleştirilerini reddederek, Ankara’nın gelişmiş savunma teçhizatı üretme ve satın alma hakkına sahip olduğunu vurguladı.

Erdoğan, “Bu ifadelerin hiçbirinin benim dünyamda yeri yok,” dedi. “Netanyahu’nun hangi sularda yüzdüğü açık. Sayın Mitsotakis böyle bir hataya düşmemeliydi,” diye ekledi.

Erdoğan, Türkiye’nin Yunanistan’ın savunma alımlarına hiçbir zaman itiraz etmediğini ve karşılığında aynı yaklaşımı beklediğini söyledi.

“Sayın Mitsotakis’in Yunanistan için savunma ekipmanı satın almasının veya satın almaya devam etmesinin nedenini hiç sorguladık mı? Hayır. Oysa Yunanistan komşumuz. Bu tür yorumlar yapabilirdik, ancak gerek yok.”

“Bir ülke savunma teçhizatı alıp satabilir. Türkiye zaten bu sistemleri üretiyor ve üretmenin yanı sıra bunları satın alma hakkına da sahip,” dedi.

Türkiye Cumhurbaşkanı, Ankara’nın çeşitli ülkelerle savunma tedariki görüşmelerini sürdürdüğünü ve politikalarını buna göre şekillendirdiğini de sözlerine ekledi.

Erdoğan, Trump ile görüşmesi ve Washington’ın olası bir F-35 satışını Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemiyle ilişkilendirip ilişkilendirmediği sorusuna ayrıntılı yanıt vermekten kaçındı.

“Bizi izlemeye devam edin,” diye yanıtladı.

Erdoğan ayrıca Türkiye’nin yerli çelik kubbe entegre hava savunma projesini de destekleyerek, bunun hem Türkiye’nin hem de NATO’nun savunma kapasitesini güçlendireceğini söyledi.

“Çelik Kubbe Projesi aynı zamanda NATO’nun bölgemizdeki en güçlü hamlesidir,” dedi.

“Gerekli tüm adımları attık ve Türkiye Çelik Kubbe projesinde her geçen gün ilerleme kaydediyor. Bu yeteneklerimizi zaman zaman sergiledik ve sergilemeye devam edeceğiz. Başkalarının farklı kubbeleri varsa, bizim de Çelik Kubbemiz var.”

Türkiye, Ukrayna ve Orta Doğu’da barış çağrısında bulundu.

Erdoğan, Ukrayna ve Orta Doğu’daki savaşları sona erdirmek için diplomatik çabaların yenilenmesi çağrısında bulunarak, bölgenin daha fazla çatışmaya dayanamayacağını söyledi.

İki gün süren zirvede Erdoğan, NATO müttefiklerinin Ukrayna’daki savaş, bölgesel güvenlik ve terörle mücadele konularını görüştüğünü söyledi.

Terörizmin “NATO’nun iki temel güvenlik tehdidinden biri” olmaya devam ettiğini yineleyen yetkili, ittifakın terörizmle mücadelede samimi bir dayanışma içinde olması gerektiğini söyledi.

Ukrayna’daki savaşa değinen Erdoğan, çatışmanın beşinci yılına girdiğini ve ağır kayıpların yaşandığı bir yıpratma savaşına dönüştüğünü söyledi.

“Bu yıpratma savaşı, her ay on binlerce kayıp veren bir katliam makinesine dönüştü,” dedi.

Erdoğan, çatışmanın başlangıcından bu yana Türkiye’nin sürekli olarak diyalog ve diplomasiyi savunduğunu belirterek, Ankara’nın müzakereleri kolaylaştırma teklifini yineledi.

“Adil bir barışta kaybeden olmaz. Türkiye’de tarafları yeniden bir araya getirmeye hazır olduğumuzu bir kez daha vurgulamak isterim,” dedi.

‘Bölgemiz ne yeni gerilimlere ne de yeni çatışmalara tahammül edebilir.’

Erdoğan, diplomatik çabalara rağmen İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının devam ettiğini, 2 Mart’tan bu yana yaklaşık 5.000 kişinin ölümüne, sivillerin kaçmasına, şehirlerin yıkılmasına ve kendi ifadesiyle Lübnan topraklarının kademeli olarak ele geçirilmesine yol açtığını söyledi.

Ayrıca İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki askeri harekatını kınayarak, “işgal ve baskı aralıksız devam ediyor” dedi.

Erdoğan, Gazze’de çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 73.000’den fazla Filistinlinin öldürüldüğünü belirtti. “Bölgedeki istikrarsızlıkta kendi güvenliklerini görenler, en küçük barış ışığını bile söndürmeye çalışıyorlar,” dedi.

“Savaş bağımlısı zihniyet” olarak tanımladığı şeyin teşvik edilmemesi konusunda uyarıda bulunan yetkili, bölgenin acilen istikrara ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Erdoğan, “Bölgemiz ne yeni gerilimlere ne de yeni çatışmalara tahammül edebilir. Aksine, tıpkı hava ve su gibi, insanlığın da barışa, huzura ve istikrara ihtiyacı var” dedi.

Yunanistan ile açık diyalog

Erdoğan, Yunanistan ile ilişkiler konusunda Mitsotakis’in Ege Denizi’ndeki deniz yetki alanı anlaşmazlıklarını çözme arzusunu dile getiren son açıklamalarını memnuniyetle karşıladı.

Erdoğan, “Ege Denizi’ndeki sorunların çözümü konusunda Sayın Mitsotakis’in görüşünü paylaşıyorum” dedi.

İki ülkenin dışişleri bakanlarının görüşmelere devam edeceğinin altını çizen yetkili, gerekirse liderlerin bizzat doğrudan müdahil olabileceğini söyledi.

“Bu sulardaki sorunların çözümü her şeyden önce liderlerin sorumluluğundadır. Ben de aynı görüşü paylaşıyorum,” dedi.

Yan görüşmeler

Erdoğan ayrıca zirve sırasında Trump ve Kanada, Finlandiya, Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere liderleri de dahil olmak üzere birçok liderle ikili ve bölgesel konular üzerine görüşmeler yaptığını söyledi.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara’nın da Ankara’da olduğunu belirten yetkili, daha sonra AB liderleriyle bir çalışma yemeğine katılacağını ve Perşembe günü Karadağ, Slovakya ve Arnavutluk liderlerini ağırlayacağını söyledi.

Türkiye’nin 2026 yılı sonuna kadar iki önemli uluslararası toplantıya daha ev sahipliği yapacağını duyurdu: 29-30 Ekim tarihlerinde Ankara’da düzenlenecek Türk Devletleri Örgütü’nün 13. Zirvesi ve 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek COP31 BM İklim Zirvesi.

Erdoğan, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’ye, zirve organizatörlerine ve Ankara halkına etkinliğe ev sahipliği yapmalarındaki rolleri için teşekkür ederek, Türkiye’nin dünyaya olan misafirperverliğini bir kez daha gösterdiklerini söyledi.

Trump’la görüşme ‘çok verimli’

Erdoğan, zirve sırasında Trump ile yaptığı görüşmeler hakkında sorulan bir soruya, görüşmeyi son derece başarılı olarak nitelendirdi.

“Çok, çok verimli bir toplantıydı,” dedi. “Ortak basın açıklamamızda çok çeşitli konulara değindik. Hem Başkan Trump hem de ben gerekli tüm soruları yanıtladık.”

Erdoğan, Trump’ın görüşmelerin ardından memnun göründüğünü ve “basın toplantısından çok mutlu ayrıldığını” sözlerine ekledi.

Türk Cumhurbaşkanı ayrıca, görüşmelerinde Trump ile Güney Kafkasya’daki gelişmeler veya Rum Ortodoks Halki Ruhban Okulu meselesini görüşmediklerini, ancak iki liderin yakın temas halinde olduklarını ve gerektiğinde bölgesel konuları telefonla görüşebileceklerini belirtti.